0611346979 info@waheeda.nl

“Met kritiek bedoelt men de beoordeling van een bepaalde toestand, door deze aan bepaalde criteria, waarden en normen te toetsen. Wanneer iemand kritiek levert, betekent dat, dat hij een bepaald gedrag, een beslissing, instelling, prestatie of gegeven niet zomaar accepteert, maar het naar zijn maatstaven beoordeelt.” www.encyclo.nl

Wanneer je kritiek uit oordeel je naar jouw maatstaven. Je vindt de maatstaven van een ander ondergeschikt aan die van jou.

Laten we eerlijk zijn niemand vindt kritiek leuk. Toch? Hoe je kritiek ervaart is ook nog afhankelijk van wie de kritiek uit en hoe. Mijn moeder kan mij een compliment en een kritiek geven in éé’n context.
Voorbeeld: Onlangs heb ik een pony laten knippen. Toen ik daarna bij mijn moeder op bezoek ging werd ik ontvangen met:
“De pony staat je heel leuk!
Oh dank je wel!
“Maar je moet het bol fohnen.”
Oh? Dat vind ik zelf niet leuk staan.
“Ok, als jij het mooi vindt. Maar het staat wel stom zo. Zo plat”
Nou snap ik het niet. Zo net vond je het mooi en nu is het toch niet mooi?

Het compliment ontkracht zij even later met onomwonden “kritiek”. Je weet letterlijk niet wet wat je serieus moet nemen!

‘Kritiek is de enige betrouwbare vorm van autobiografie.’ Het vertelt je meer over de psychologie van de criticus dan over de mensen die hij of zij bekritiseert.” – Oscar Wilde.

Waarom kritiek

Kritiek komt voort uit onze eigen filter. De filter van onze waarden, overtuigingen, normen en ervaringen. Ons oordeel, conclusie, analyse, ervaringen, waarheid en anname baseren we hierop.

Kritiek heeft te maken met onze eigen emoties. Onze behoefte om de wereld te begrijpen en te zien door onze filter.  Zo komen we tot een wereldbeeld. Kritiek/feedback suggereert dat je ergens last van hebt, iets klopt niet met je wereldbeeld. We leren in de feedbackregels tegen de ander te zeggen: ik heb er last van. Begrijp je dat of hoe bedoel je dat…

We leren nauwelijks te onderzoeken waarom wij zo een last ervaren/hebben. Dus wat zit er in jou waarom je een conclusie trekt en er vervolgens last van hebt? Mijn mening? Een behoefte om controle te hebben op wat er gebeurt. Je wereldbeeld in stand houden. Daarom dus ook controle uitoefenen op de ander. Ja dat klinkt niet aardig maar toch is het zo. Je wilt dat de ander iets doet zaols jij dat doet. Zich schikt naar jouw normen. Dan klopt het weer. Je wereldbeeld is weer veilig gesteld. 

En, als we nog meer graven dan gaat het hier om je ego die zich bedreigd voelt. Als je doel is om medewerking, samenwerking of verandering te stimuleren dan ga je dat met kritiek niet bereiken.

En, je krijgt het sowieso niet voor elkaar dat de ander iets gaat veranderen op basis van jouw kritiek. Wij mensen willen ons gelijkwaardig voelen, willen niet schikken maar willen wel samenwerken.

Kinderen en kritiek

Mijn moeder had zelf een moeder die erg kritisch was.  Kritisch op hoe zij zich gedraagt, hoe ze eruit ziet, haar moederschap, op haar relaties, op haar als dochter…

Kritiek worden verhalen die jouw identiteit en zelfbeeld in meer of minder mate vormen.

Als je als kind van je eigen ouder kritiek op alle fronten krijgt, kan je moeilijk het onderscheid maken tussen “goedbedoelde” kritiek en harde afwijzing. Sterker nog je gaat de kritiek internaliseren. Daar komt ook dat welbekende “ik ben niet goed genoeg” gevoel vandaan. Of, perfectionisme en faalangst. Mijn moeder is de meest perfectionische vrouw die ik ken. Zij is erg goed in het zoeken naar verhalen en het vertellen van verhalen om haar kritische houding te rechtvaardigen.

Dit kleurt alles in haar leven en maakt het voor haar omgeving erg lastig om een evenwaardige relatie met haar te hebben. Ik heb echt met mijn moeder te doen. Ik heb geleerd om in mijn interactie met haar steeds een kosten baten analyse te maken. Als ik zelf kritiek uit op haar gedrag wat gaat het ons kosten en wat gaat het ons opleveren? Los van mijn eigen waarom. De conclusie is altijd: het kost ons meer dan dat het ons oplevert.

Ik ben met mijn vader opgegroeid in een omgeving waar er niet zoveel geoordeeld werd over anderen. Daar draaide het om nieuwsgierigheid naar het anders zijn.

Ik aanvaard dat mijn moeder kind is van haar moeder. En, dat zij nog steeds lijdt aan een soort Stockholm syndroom (= een psychologische verbintenis hebben met degene die jou gijzelt) dat zo hardnekkig is dat ik haar alleen maar liefde wil geven op de momenten dat zij kritiek uit. Hoe hardnekkiger zij wordt hoe liefdevoller. Dat is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. Er zijn momenten genoeg dat ik in mijn emoties schiet en er écht een dag of langer last van kan hebben. Die momenten worden steeds minder.

Mijn moeder is een kwetsbare vrouw. Ik herriner mijzelf er steeds aan dat het niets met mij te maken heeft maar met het patroon waar zij uitkomt. Dat zij diep van binnen zichzelf niet goed genoeg vindt, dat zij in een vicieuse cirkel verkeert van faalangst en perfectionisme. Kritiek raakt haar in haar diepste pijn. Afwijzing. Waarom zou ik daar dan zelf meer kritiek aan toevoegen?

Brengt mij bij het verhaal van H. die bij mij kwam na een burn-out. Zijn hele leven lang op zijn tenen gelopen. Op zijn werk deadlines niet kunnen halen omdat niets in zijn ogen goed genoeg was om aan de ander te laten zien. Als kind kreeg hij van zijn vader op zijn kop als hij thuis kwam met een rapportcijfer 7. H. voelde zich een 7 en dus niet goed genoeg. Harry wilde zijn patroon doorbreken nu hij kinderen heeft.

Maar ook M. die vertelt dat zij veel soulsearching deed tijdens de maanden van de Covid-lockdown en, dat zij blij was dat haar moeder niet meer leefde: “dat klinkt misschien raar maar als mijn moeder nu zou leven dan zou ze het helemaal niet goed vinden dat ik niets doe. Want tijd voor jezelf kan alleen als het werk af is.” Monique wordt steeds milder en liefdevoller voor zichzelf en probeert haar eigen patroon te doorbreken.

En zo ook S. een sterke vrouw met een krachtige uitstraling. Kind van een militair gezin. Tijdens een sollicitatiegesprek wordt ze lamgeslagen wanneer de interviewer tegen haar zegt: “Je weet toch wel dat dit een HBO functie is? Dat iedereen hier HBO heeft gedaan.” S. had de opleiding niet maar werkte zeker al jaren ruim boven dat niveau. S. barst bij mij in tranen uit wanneer ze dit verhaal vertelt. Terwijl we real life het gesprek naspeelde daagde het volgende bij S.: zij kreeg als kind herhaaldelijk van haar vader te horen dat ze dom is. Wanneer zij de “kritiek” hoort appellert deze aan oude pijn. Geen HBO betekende voor haar dat ze dom is. Deze overtuiging is zij als kind zo gaan internaliseren. Zij wilde uitblinken in alles wat ze deed. Tijdens het solliicitatiegesprek werd zij meegzogen in een oude pijn. Zij zat eigenlijk weer aan tafel met haar vader die haar dom vindt.

Wij spraken af dat zij tijdens haar volgende gesprek zich gelijkwaardig opstelt, eerlijk en alsof ze niets te verliezen heeft. Dat had ze natuurlijk ook niet. Dat ze eerlijk haar wensen en eisen mocht delen. Zij vertelde later dat iedere keer wanneer ze dacht; maar dit kan ik toch niet maken, deed ze het toch. Een uur na het gesprek werd ze gebeld dat ze aangenomen was en meer kreeg dan waar ze om gevraagd had! En het meisje dat zichzelf dom vindt? Daar hebben we rituelen voor bedacht.

Samen of schikken?

Diversiteit en inclusion zijn tegenwoordig hot items. Iedere zelfrespecterende organisatie doet eraan. Er wordt beleid opgesteld, budget vrijgemaakt, guru’s ingehuurd om ons te leren om de ander te tolereren. En daar heb je het. Tolereren impliceert dat ik vind dat mijn normen verheven zijn boven die van jou en dat er ook nog een oordeel aan vastzit maar dat bij mijn gratie jij je eigen normen mag houden. Daar zit een ondertoon van kritiek in. Samen is naar de ander kijken met de liefde en verwondering van een ongeschonden kind, zonder inmenging van onze ego, zonder inmenging van onze kritische filter. Begrijpen ipv beoordelen, samen ipv schikken. Dat werkt beide kanten op. 

Hoe doorbreek je kritisch zijn of kritiek uiten

  1. Door het andersdoen of denken van een ander te benaderen als een kind:  “hé dat is leuk! ik zie dat je dat zo hebt gedaan. Zou ik zelf niet op komen waarom heb je hiervoor gekozen?”
  2. Door je eigen behoefte om kritiek te uiten te begrijpen. Waar komt deze vandaan? Wat zegt het over jou? Welke overtuigingen en welke verhalen zitten hieronder?
  3. Respecteer dat de ander anders is met andere verhalen en overtuigingen die even waardig zijn.
  4. Richt je op het bouwen van zelfvertrouwen van de ander, met name in kinderen, i.p.v. zelfkritiek. Zo stimuleer je autonomie en stressvrije groei.
  5. Tel tot tien. Chill! Sta stil bij je eigen shit.
  6. Benader de ander liefdevol en oordeelloos.
  7. Richt je op samen en niet op schikken.
  8. Weet dat kritisch zijn een keus is.
  9. Kritisch zijn is trouw zijn aan je ego.
  10. Ego is een verzameling van gedachten, waarden, overtuigingen, verhalen, normen geboren uit de wil om te overleven. Geboren uit angst. 

 

Bevrijd jezelf van zelfkritiek en zo ook van angst. Omarm je eigen imperfectie!

Laat je een reactie achter?

Liefde en licht

Waheeda

Kijk op www.impactstories.nl en www.yourimpactstories.nl wat ik voor jou kan betekenen.